Медленные путешествия в Cappadocia

Kapadokya'ya gelenlerin çoğu elinde bir listeyle gelir: balon, yeraltı şehri, açık hava müzesi, gün batımı tepesi, çömlek atölyesi. Harita küçüktür, liste kısadır; üç günde hepsini işaretlemek mümkündür. Yine de üçüncü akşam çoğunun aklında kalan şey bir yer değil, bir yorgunluktur. Aşağıda listeyi nasıl küçülteceğinizi ve geriye kalanın neden daha çok yer tutacağını anlatıyoruz.

Mesafe kısa, bakmak uzun sürer

Göreme'den Uçhisar'a, Ürgüp'e ya da Avanos'a araçla çoğunlukla yarım saatten az gidilir. Bu yakınlık insana "hepsini yaparım" dedirtir. Oysa bu topraklarda zaman yolda değil, durakta harcanır. Tüf taşı gün boyunca renk değiştirir: sabah soluk krem, öğlen neredeyse beyaz, ikindiye doğru bal, gün batarken pembe ve mor. Aynı vadiye iki ayrı saatte bakan kişi iki ayrı yere bakmış olur. Acele eden ise yalnızca birincisini görür.

İki durak kuralı

Önerimiz basit: bir günde en çok iki durak. Biri sabah, biri öğleden sonra; ikisinin arasında uzun bir mola. Durak derken bir vadiyi, bir müzeyi, bir atölyeyi ya da bir köy evini kastediyoruz; yol, öğle yemeği ve otele dönüş durak sayılmaz. Kural ilk bakışta cimri görünür ama bir şeyi değiştirir: her yerde saatinize bakmayı bırakırsınız. Yürürken durup bir kayanın dokusuna dokunacak, çay bardağını sonuna kadar içecek vakit çıkar.

Yavaş bir günün iskeleti

• Sabahın ilk saatleri: hava serin, ışık yumuşak, patikalar boş. Yürüyüşü bu saate koyun, kahvaltıyı da acele etmeyin.
• İlk durak: bir saat yürüyün, yarım saat oturun. Yanınızda su ve bir parça ekmek yeter.
• Öğle: gölgede, masada, sıcak bir şeyle. Yazın günün en sıcak saatlerini yürüyerek geçirmeyin.
• Öğleden sonra: uyku, duş, teras ya da hiçbir şey. Yavaş seyahatin asıl sırrı bu boşluktur; plana yazmayın, boş kalsın.
• Akşam: tek bir ışık anı. Bir tepede serilmiş kilim ya da bir avluda kurulmuş sofra; gün batımı bunun için vardır.

Bu iskelet bir dayatma değil, bir başlangıç noktasıdır. Balon sabahı olan günde ilk durağı tamamen silebilir, uzun bir yürüyüşün ertesinde ikinci durağı bir sofraya çevirebilirsiniz. Önemli olan, günün içinde en az bir saatin kimseye hesap vermeden geçmesidir.

Mevsimle birlikte yavaşlamak

İlkbaharda vadiler yeşillenir, yağmurdan sonra patikalar çamurlanır; kısa yürüyüşler ve öğleden sonranın ışığı iyi gelir. Yazın gün uzundur ama öğle sıcağı yorar: sabah erken çıkın, öğleyi gölgede geçirin, asıl hareketi akşama bırakın. Sonbahar bu bölgenin en cömert mevsimidir; bağlarda hasat, köy avlularında kaynayan pekmez kazanları, alçak bir altın ışık vardır. Kışın ise yavaşlık zaten mecburidir. Günler kısadır, kar yağarsa vadi sessizleşir ve mağara odanın sıcaklığı başlı başına bir programa dönüşür.

Yavaşlığı yola ve sofraya da taşıyın

Hız yalnızca programda değil, ulaşımda da gizlidir. Elektrikli bisikletle bir vadiden ötekine geçmek bile yavaş bir iştir: Vadilerde Bisiklet turunda yaklaşık yirmi iki kilometrelik rota dört saat sürer, grup tek sıra rehberin arkasından gider ve bağ kenarında çay molası verilir. Gün batımını kalabalık bir seyir terasında değil de bir tepeye serilen kilimde izlemek isterseniz Kızılçukur'daki piknik bunu yapar: yarım saat yürürsünüz, sonra oturursunuz. Birkaç günü bu ritimde geçirmek isteyenler için Dört Gün: Yavaş Kapadokya rotası, günde en çok iki durak ve ikinci günün öğleden sonrası bilerek boş olacak biçimde kurulmuştur.

Üç gece için örnek bir akış

• İlk gün: varış, mağara odaya yerleşme, akşama doğru Göreme çevresinde kısa bir yürüyüş. Başka hiçbir şey.
• İkinci gün: sabah vadide bir yürüyüş, öğleden sonra dinlenme, akşam gün batımında bir piknik.
• Üçüncü gün: bir köy evinde uzun bir öğle sofrası, ardından serbest saatler.

Balonu da bu akışa katmak isterseniz kalışınızın ilk sabahlarından birine koyun; hava nedeniyle ertelenirse elinizde yedek bir sabah kalır.

"Ya bir daha gelemezsem" itirazı

Yavaş gezmeye karşı en güçlü itiraz budur: yeniden gelemeyebilirim, o hâlde hepsini görmeliyim. Bizim cevabımız şu: listedeki her şeyi görmeye çalışmak, çoğu zaman hiçbirini görmemekle aynı kapıya çıkar. Bunun yerine üç şey seçin; mutlaka istediğiniz bir sabah, mutlaka istediğiniz bir sofra, mutlaka istediğiniz bir yürüyüş. Gerisi fazladan gelen hediyedir. Çoğu konuk gününü bu üçünün çevresinde, kendi bulduğu küçük şeylerle doldurur: bir fırının önünden geçerken alınan sıcak ekmek, rehberin yolda durup gösterdiği bir güvercinlik, avluda tanışılan bir kedi.

Çantaya ne girer, ne girmez

• Girer: su matarası, şapka, düz tabanlı ayakkabı, akşam için ince bir ceket ve belki küçük bir defter.
• Girmez: saat çizelgesi. Alınış saatini bir önceki akşam WhatsApp'tan yazarız; gün içinde kendi saatinizi tutmanıza gerek kalmaz.

Planınızı yoklayan üç soru

1. Yarın akşam için bir planım var mı, yoksa o akşam boş mu? Boş bir akşam, plana yazılmış üç saatten daha değerlidir.
2. Bir günde iki saatten fazla araçta mıyım? Öyleyse durak sayısını azaltın ya da yolu da bir etkinlik gibi planlayın.
3. Balon sabahından sonraki öğleden sonra hiçbir şey yazıyor mu? Şafakta kalkmış biri için en iyi program, yatağa dönmektir.

Kapadokya'dan dönenlerin anlattığı şey, çoğu zaman gördükleri yerlerin sayısı olmaz. Sabah dere kenarında içtikleri çayı, bir avluda ekmeği yırtarken duydukları sesi, akşam kayaların rengini anlatırlar. Yavaş seyahat, bu anlara yer açmanın başka bir adıdır.